Fólkapensjón

Persónar, sum hava fylt 67 ár, hava rætt til fólkapensjón. Høvuðsreglan er, at tann, sum fær fólkapensjón:

  • er danskur ríkisborgari
  • hevur fastan bústað í Føroyum ella hýru við føroyskum skipi
  • hevur havt fastan bústað í danska ríkinum í minsta lagi í 3 ár millum tað fylta 15. árinum til fylta 67. ári.

Fólkapensjónin kemur ikki av sær sjálvum. Søkjast skal um fólkapensjón við at fylla út og lata Almannaverkinum oyðublað. Kunna teg nærri á heimasíðuni hjá Almannaverkinum.

Pensjónsnýskipnin kemur í gildi 1. januar 2020, og tað vil siga, at tey, sum fylla 67 ár frá hesum degi, fáa rætt til fólkapensjón sambært nýskipanini. Tey, sum longu eru fólkapensjónistar ella fylla 67 ár í seinni í 2019, fáa fólkapensjón eftir higartil galdandi reglum.

67 ár áðrenn 2020

Fólkapensjónin er samansett av grundupphædd og viðbót. Øll hava rætt til fulla grundupphædd, uttan mun til inntøku aftrat pensjónini. Grundupphæddin er skattafrí.

Viðbótin, sum er skattskyldug, er tengd at inntøkuni hjá tær og møguligum hjúnafelaga. Er tú ógiftur, so kanst tú hava inntøku upp til 45.000 kr. um árið, uttan at viðbótin lækkar. Er tú giftur kunnu tú og hjúnafelagin hava inntøku á tilsamans 90.000 kr. um árið, uttan at viðbótin lækkar.

Frá 1. januar 2020 kunnu fólkapensjónistar velja, um inntøkan hjá hjúnafelaga skal telja við, tá viðbótin verður ásett. Tað kann ávísum førum vera ein fyrimunur, at inntøka hjá hjúnafelaga verður tikin við í útrokningargrundarlagið. Tað veldst um, hvussu høg inntøkan er, og um hvussu inntøkan hjá tykkum sum hjún er býtt millum teg og tín hjúnafelaga. Almannaverkið vegleiðir, um tað loysir seg fíggjarliga hjá tær, at inntøkan hjá hjúnafelaga verður tikin við.

Harumframt kunnu fólkapensjónistar fáa viðbót til ávísar pensjónistar. Viðbót til ávísar pensjónistar er eisini kent undir heitinum brennistuðul. Um tú hevur rætt til brennistuðul veldst um inntøkuna, sum tú og møguligur hjúnafelagi ella samlivari hava aftrat fólkapensjón og samhaldsfasta. Giftir pensjónistar og pensjónistar í parlagi fáa eina viðbót í felag. Brennistuðulin er ikki skattskyldugur.

Leggjast skal aftrat, at fólkapensjónistar eisini fáa útgjald úr Samhaldsfasta. Samhaldsfasti verður útgoldin uttan mun til, um tú hevur aðra inntøku. Samhaldsfasti er málsøki hjá landsstýrismanninum í fíggjarmálum. Nærri kunning um Samhaldsfasta er síggja á heimasíðuni hjá TAKS.

Meira kann lesast um treytir og rættindi til fólkapensjón á heimasíðuni hjá Almannaverkinum.

67 ár í 2020 ella seinni

Um tú ikki hevur inntøku aftrat fólkapensjón og Samhaldsfasta, tá so at siga ongin munur millum nýggju- og gomlu pensjónsskipanina. Inntøkan eftir skatt er áleið tann sama.

Eins og við galdandi pensjónsskipan er pensjónin sett saman av eini grundupphædd, sum er skattafrí, og eini viðbót, sum er skattskyldug. Brennistuðulin dettur burtur við nýskipanini, men í staðin er viðbótin hægri.

Aftrat fólkapensjónini fáa fólkapensjónistar útgjald úr Samhaldsfasta. Samhaldsfasti verður útgoldin uttan mun til, um tú hevur aðra inntøku. Samhaldsfasti er málsøki hjá landsstýrismanninum í fíggjarmálum. Nærri kunning um Samhaldsfasta er síggja á heimasíðuni hjá TAKS, www.taks.fo.

Um tú hevur hjúnafelaga, ið hevur inntøku, hevur ikki týdning fyri tína fólkapensjón. Tað er bert tín egna inntøka, sum avger, hvussu stóra upphædd tú hevur rætt til. Hevur tú inntøku lægri enn 45.000 kr. fært tú fulla grundupphædd og fulla viðbót. Fer inntøkan uppum 45.000 kr. lækkar fyrst grundupphæddin, og tá hon er fult mótroknað, lækkar viðbótin.

Er inntøkan nóg høg, eru bæði grundupphæddin og viðbótin lækkað niður í 0, og tá er sostatt bert Samhaldsfasti eftir. Fólkapensjónistar, sum hava arbeiðsinntøku, kunnu velja at útseta pensjónina og afturfyri fáa hægri upphædd seinni.

Pensjónsaldur hækkar

Pensjónsaldurin í Føroyum er 67 ár fram til 2025. Í 2025 hækkar pensjónsaldurin til 67½ ár, og í 2030 hækkar pensjónsaldurin til 68 ár.

T.v.s., at hjá persóni, sum er føddur í tíðarskeiðinum 1. juli 1957 til 31. desember 1962 er pensjónsaldurin 67½ ár, meðan hjá teimum, sum eru fødd seinni enn 31. desember 1962, er pensjónsaldurin 68 ár.